Thought Of The Day

बहवः यत्र नेतार: सर्वे पण्डित मानीन:|
सर्वे महत्वमिच्छन्ति तत् वृन्दं विनश्यन्ति ||
જ્યાં અનેક નેતાઓ હોય,બધા પોતાને નેતા માનતા હોય-પંડિત માનતા હોય અને માન અને પોતાનું મહત્વ ઈચ્છતા હોય તે વૃંદ -Group-નાશ પામે છે.આવું કુટુંબ કૂળ કે સંસ્થા કે સમૂહનો નાશ થાય છે.જ્યાં વ્યક્તિ પોતાનું અસ્તિત્વ ઓગાળીને જીવે તેવું કુટુંબ કે સંસ્થા ટકી રહે છે બધા આત્મશ્લાધામાં જ રાચ્યા કરે તેવો સમૂહ પત્તાના મહેલની જેમ તૂટી પડે છે અને કાળની ગર્તામાં તેનો લોપ થઈ જાય છે.

Thought Of The Day

મોટપ મોટા નર તણી, આપોઆપ કળાય,

હાથીને ભલી ઘંટડી, ઢોલ કદી નવ સહાય.

કવિ અહીં મોટો માણસ કેવો હોય તેની વાત કરે છે.માણસ પૈસા,જ્ઞાતિ,જર ઝવેરાત પહેરવાથી,સારાં કપડાં ધારણ કરવાથી  કે હોદ્દાથી મહાન ના કહેવાય એની મોટપ તો આપોઆપ એટલે કે તેની સંસ્કારિતાથી તે ઓળખાય છે.સારો વક્તા કે અભિનેતા કે મધુર વાણી મહાનતા આપતી નથી પરંતુ  વાણી અને વર્તન એક હોય તેવી વ્યક્તિનું માન આપોઆપ વધે છે.

ઘણીવાર કાંઈ ના બોલનાર વ્યક્તિ પણ મોટપ ધરાવતી હોઈ છે હાથીને માન આપવા ઘરની બહાર નીકળો તેવું લોકોને ઢોલ વડે જાહેરાત કરવી પડતી નથી એની નાનકડી ઘંટડી પણ લોકોને બહાર આવવા મજબૂર કરી દે છે.હું મહાન છું તેવો ઢંઢેરો હાથીએ ટીપાવો પડતો નથી.સામાન્ય માણસોને આવા ઢંઢેરા કે ઢોલ વગાડવા પડે છે કે માણસો રાખવા પડે છે.

Dronachary-Testtube Baby

દ્રોણાચાર્યની ઉત્પત્તિ અને દ્રોણ શબ્દની વ્યુત્પત્તિ રસપ્રદ છે.દ્રોણ એટલે લીલા પાંદડાનો પડિયો.એકવાર ભરદ્વાજ ઋષિ ગંગા કિનારે સ્નાન કરવા ગયા ત્યાં ઘ્રુતાચી નામની અપ્સરા ત્યાં જોઈ.અપ્સરાને જોઇને ઋષિ મોહિત થયા અને ઋષીએ તેમનું તેજ પડિયામાં રાખ્યું અને તેમાંથી વિદ્યા-મંત્રો દ્વારા જે પુત્ર ઉત્પન્ન થયો તે દ્રોણ.આમ દ્રોણ એટલે પડિયો.પડીયામાંથી ઉત્પત્તિ થઈ એટલે તેમનું નામ “દ્રોણ”પડયું.
જો કે કૌરવ પણ આવી રીતે જ ઉત્પન્ન થયેલા તેવી કથા છે ગાંધારીને એક માંસપીંડ ઉત્પન્ન થયો તેના સો અંશ કરવામાં આવ્યા અને તેમને યજ્ઞકુંડમાં રાખીને મંત્ર વિદ્યા દ્વારા કે રસાયણ વિદ્યા દ્વારા કૌરવોની ઉત્પત્તિ થઈ હતી.આમ મહાભારત કાળનું વિજ્ઞાન ઘણું વિકસિત થયેલું તેવું જોવા મળે છે.
સુદર્શન જેવું અસ્ત્ર અને આગ્ન્ય અસ્ત્ર,જલાસ્ત્ર અને બ્રહ્માસ્ત્ર પણ વિજ્ઞાનની એ વખતની સ્થિતિ નિરૂપે છે.

નીતિસાર

कुरंगमातंगपतंगभृंग मीना हता: पञ्चभिरेव पञ्च ।

एक:प्रमादी स:कथम् न घात्यो य: सेवते पञ्चभिरेव पञ्च ।।

મૃગ,હાથી,પતન્ગીયુ,ભમરો અને માછલું આ પાંચ અનુક્રમે શબ્દ,સ્પર્શ,રૂપ,રસ અને ગંધ દ્વારા આ પાંચ જીવોને બંધન થાય છે..(હણાય છે) એક પ્રમાદી માનવી તો પાંચ બળવાન ઇન્દ્રિયવાળો છે તે કેમ ના હણાય?

Nitisar

नीतिसार
कुचैलिन्म् दन्तमलोपधारिनम् बहवाशिनं निष्ठुरवाक्यभाषिणं |
सूर्योदये ह्यस्तसमयेड़पि शायिनम् विमुञ्चति श्रीरपि चक्रपाणिम् ||
જે મલીન વસ્ત્ર ધારણ કરે છે,દાંત સ્વચ્છ રાખતો નથી,વધારે ભોજન કરે છે,કઠોર વાણી બોલે છે,સૂર્યોદય અને સૂર્યાસ્ત સમયે ઊંઘે છે,તે જો સાક્ષાત વિષ્ણુ હોય તો પણ તેને લક્ષ્મી છોડી દે છે.
જે નખ વડે તણખલું તોડે છે,પૃથ્વી પર લખે છે,પગ ધોતો નથી,દાંત સ્વચ્છ રાખતો નથી,મલીન વસ્ત્ર પહેરે છે,માથું ઓળતો નથી,સવાર-સાંજ ઊંઘે છે,વસ્ત્ર ધારણ કર્યાં વગર શયન કરે છે, ભોજન અને મશ્કરી વધારે કરે છે,પોતાના અંગો અને આસન પર તાલ દે છે (વગાડે છે) તે વિષ્ણુ સમાન હોય તો પણ લક્ષ્મી તેને છોડી દે છે.

PRAGYA-APRAADH

પ્રજ્ઞા અપરાધ
પ્રજ્ઞા એટલે શુદ્ધ બુદ્ધિ. શુદ્ધ બુદ્ધિથી જાણી જોઇને કરેલો અપરાધ એટલે પ્રજ્ઞાપરાધ.આયુર્વેદમાં સર્વ રોગો નું મૂળ આ પ્રજ્ઞા અપરાધ છે તાત્વિક રીતે કહીએ તો ખોટી અને ભેદભાવ યુક્ત વિચારણા-રાગદ્વેષ પૂર્વક ની વિચારણા.પરમતત્વ દ્વારા માણસને ન્યાયપૂર્વક વિચારવા માટે બુદ્ધિ આપી છે.પરંતુ માનવીને લાગણી એટલે કે રાગ પણ ઉદ્ભવે છે અને દ્વેષ-બીજા વિષે પક્ષપાત પણ થાય છે.
આ રાગદ્વેષ થી માનવ પર ના થાય તો માનવ જન્મ એળે ગયો કહેવાય પણ એનો વાંધો નથી પરંતુ વ્યક્તિ માનસિક આવા કર્મો થકી રોગો નો ભોગ બને છે એમ આયુર્વેદ કહે છે…પ્રજ્ઞાપરાધ કેવી રીતે થતો હોય છે જેમકે ….
ન્યાયપૂર્વક વર્તવાને બદલે -સમત્વ રાખવાને બદલે -પક્ષપાત રાખવામાં આવે રાજા પ્રજા પ્રત્યે, પિતા સંતાનો પ્રત્યે,અધિકારીઓ કર્મચારીઓ પ્રત્યે,સગાવહાલા કે જ્ઞાતિજનો પ્રત્યે રાગદ્વેષ,કુટુંબીઓ પણ પરસ્પર રાગ કે દ્વેષ રાખે ત્યારે આ પ્રજ્ઞા અપરાધ થાય.. મિત્રો એકબીજા સાથે વિશ્વાસઘાત કરે કે દગો કરે આવા અપરાધ નું પરિણામ તરત મળતું નથી.
પરંતુ આવો અપરાધ કર્યા પછી અપરાધ કરનાર વ્યક્તિનો આત્મા ડંખ્યા કરે છે ખોટું કાર્યની લાગણી અનુભવે છે તે તેને સુવા દે નહી અને પરિણામે શરીરમાં વિષ દ્રવ્યો ઉત્ત્પન્ન થાય છે અને તેમાંથી રોગો ઉદ્ભવે છે અકસ્માતો થાય છે.
નૈતિક મૂલ્યો ના જાળવે તો શું થઈ જવાનું? એમ પૈસા પાછળ દોટ મુકનારા વિચારતા હોય છે મગર જેવી જાડી ચામડી ધરાવનાર લોકો આખરે રોગ ના ભોગ બને છે.નાનો પ્રજ્ઞા અપરાધ નાનો રોગ અને મોટો પ્રજ્ઞા અપરાધ મોટો અને ગંભીર રોગ આપે છે…આજે તબીબી વિજ્ઞાને અને મનોવિજ્ઞાને સિદ્ધ કર્યું છે કે બ્લડપ્રેશર વધવાનું કે ઘટવાનું કારણ મન  અને વિચારો જ છે…ખાંડ જેવા ગળ્યા પદાર્થો થી ડાયાબીટીસ નથી થતો પણ ઇન્સ્યુલીનની અનિયમિતતા  તનાવ ને કારણે   વધઘટ થવાથી થાય છે..વડીલો પ્રત્યે આદરનો અભાવ..કોઈની વસ્તુ કે અધિકાર ની ચોરી…વિચારોની ચોરી -મોટા લેખકો કે નેતાઓ બીજાના ઉદ્ધરણ પોતાને નામે ચડાવી દે  તે પણ વિચારો ની ચોરી કહેવાય આવી ચોરી બાળકને મંદબુદ્ધિનું બનાવે છે.
કોઈની જમીન જાગીર છેતરપીંડી કરી દબાવવી…પોતાના સગાવહાલાનો હક્ક હિસ્સો દબાવનારા લોકો પણ પ્રજ્ઞા અપરાધ કરે છે અને વિવિધ રોગોના ભોગ બને છે અન્યાય થતો હોય અને ના બોલીએ તો પણ આપણો આત્મા ડંખતો આપણે અનુભવીએ છીએ જો આવું ન અનુભવાય તો પણ તેનું પરિણામ મોટો રોગ થવાનો એ યાદ રાખવું કેન્સર જેવા ગૂઢ દર્દો તમાકુ કરતા આ જઘન્ય ગૂઢ પ્રજ્ઞા અપરાધોથી થતાં હોય છે.કેટલીક વાર માણસ મૂંગે મોઢે સહન કરે પણ તેની સાથે થયેલ અન્યાયથી તેના વૈચારિક તરંગો અપરાધ કરનાર ને છોડતા નથી..ચાલો હકારાત્મક વિચારસરણી અને ન્યાય બુદ્ધિ થી ચાલવાનો પ્રયત્ન કરીએ નહી તો પરિણામ ભોગવવા તૈયાર રહીએ..

Yoga

તારીખ ૨૧-0૬-૨૦૧૫ ના રોજ આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસ ઉજવાનાર છે. ભારતે સૂચવેલ દિવસ ઉજવાશે તેનું આપણને ગૌરવ હોય તે સ્વભાવિક છે. વર્તમાનયુગ ના પતંજલિ એવા બાબાસ્વામી એ સંદેશ આપ્યો છે કે યોગ એટલે ફક્ત શારીરિક સ્વાસ્થ્ય જ નથી પણ તે તો પ્રાથમિક સોપાન થયું. આ સોપાને જ અટકી જવાનું નથી, એથી આગળ ચિત્ત ની સ્થિરતા અને આત્માની ઓળખ સુધી પહોચાવાનું છે. આજે લોકો યોગ એટલે યોગાસન એવો સ્થૂળ અર્થ કરે છે, પરંતુ ખરેખર તો ખાંડ ના કારખાનામાં ખાંડ બનાવતા બુરું પડે તે સ્વભાવિક પ્રક્રિયા છે, તેમ યોગ સાધક ને શારીરિક સ્વાસ્થ્ય પ્રાપ્ત થઇ જાય તે તેની વિધાયક અસર માત્ર છે.
શારીરિક સ્વાસ્થ્ય કરતા ચિત્ત માં ઉદ્ભવતો આનંદ અને પ્રાપ્ત થતું માનસિક સ્વાસ્થ્ય એ એના કરતાં ઉત્તમ છે. પરંતુ સ્વામીજી કહે છે કે આત્માને ઓળખવો – અધ્યાત્મ એ યોગ નો મુખ્ય હેતુ છે.

પ્રાપ્ત થયેલ માનવ જન્મ ત્યારે જ સાર્થક થાય કે જયારે શરીર સ્વાસ્થ્ય સાથે સાથે આ દેહ કરતાં આત્મા ભિન્ન છે તેવું સ્વસ્વરૂપ નું ભાન થાય. “હું આ દેહ નથી, પરંતુ તેનાથી ભિન્ન શ્રેષ્ઠ એવો પરમ આત્મા છું.”

પરંતુ કંઈ વાંધો નહી શરીર માટે યોગ પાસે જવું પણ સારું જ છે. કેમકે, ભગવાને કહ્યું છે કે યોગ માં ભ્રષ્ટ થયેલો પણ નાશ પામતો નથી.

“बहुना जन्मजन्मान्ते” આવો સાધક મને પામે છે નષ્ટ થતો નથી. આ આશ્વાસન ને ધ્યાન માં રાખીને પણ યોગ તરફ જવું યોગ્ય જ છે.

शुभं भवतु |