Formative Assessment

ગુજરાતીમાં ના પાસ શબ્દ જ નથી પાસ એટલે “પસાર થવું” નો પાસ શબ્દ હોવો જોઈએ. અંગ્રેજીમાં તો તેને માટે ફેઈલ શબ્દ છે.
શાળાઓમાં ધોરણ ૧૦ અને ૧૨ ની પરીક્ષાઓ પૂરી થઈ ત્યારબાદ હવે ૯ અને ૧૧ ની પરીક્ષાઓ પણ લેવાઈ ગઈ.શિક્ષકોને માટે યક્ષ પ્રશ્ન છે કે જે વિદ્યાર્થી ઉત્તરવહીમાં સારું પ્રદર્શન નથી કરી શક્યો કે કંઈ લખી નથી શક્યો તેને ઉપલા વર્ગમાં કેમ ચઢાવવો ?પરાણે ઉપલા વર્ગમાં બઢતી આપીને ધોરણ ૧૦ કે ૧૨ માં પ્રવેશેલ વિદ્યાર્થી આવતા વર્ષે તો બોર્ડની પરીક્ષામાં નાપાસ થવાનો જ.જે શિક્ષકને  જ નુકશાન કરે.
બીજી બાજુ હવે વિદ્યાર્થીને નાપાસ કહેવાનું નથી ફક્ત ગ્રેડ જ E1 કે  E2 આપવાનો છે તેના શિક્ષણ અંગેની સરખામણી પણ અન્ય વિદ્યાર્થી સાથે ના કરવી એવું કહ્યું છે વાહ, બાળકો નિરાશ ના થાય, હતાશ ના થાય તેની કેટલી ચિંતા આ નિયમોમાં જોવા મળે છે.14 કે 15 વર્ષનું બાળક પૂર્વ તરુણાવસ્થામાં હતાશ ના થવું જોઈએ તેની ચિંતા આ નિયમોમાં કરી છે.
શિક્ષકે ફક્ત સતત અને સર્વગ્રાહી મૂલ્યાંકન કરવાનું છે.બાળકને ઉત્તરવહીને આધારે મૂલ્યાંકન નહિ પરંતુ તેના વર્તન અને વિવેક ને આધારે મૂલ્યાંકન એ ખરેખર આવકાર્ય બાબત છે.પરીક્ષાના પરિણામ ને આધારે વિદ્યાર્થીનું મન ભાંગી ના શકાય તેની ચિંતા આ નિયમોમાં છે.
પરંતુ શિક્ષક મિત્રો વિચારે છે કે ના આવડે તેને અટકાવવા જોઈએ આ નબળા વિદ્યાર્થી આગળ ભણીને શું કરશે ?વાસ્તવિકતા જુદી ત્યાં છે કે નબળો ગણાતો શાળાનો વિદ્યાર્થી ભવિષ્યમાં સાધુસંત, અધિકારી,વેપારી કે ઉદ્યોગપતિ બને છે આ બાબતને આપણે કઈ રીતે મૂલવશું ?આ વાસ્તવિક જીવનમાં સફળ બનતા વિદ્યાર્થી આપણી સમક્ષ પ્રશ્નાર્થ ઉભો કરે છે કે નિષ્ફળ ગણાતો શાળાનો વિદ્યાર્થી શું ખરેખર નિષ્ફળ હતો?નહિ જ. હા, તે નાપાસ થવાનું કારણ તેને રસરુચિ મુજબ ના વિષય તેને ભણવા નથી મળ્યા તે છે.
આ માટે ગમતા વિષય મળવા જરૂરી છે.ધોરણ 10 કે 12 માં વિષયોની બહોળી પસંદગી મળવી જોઈએ.શાળામાં ધોરણ 9 કે 11 માં ભણતા પડ્યો બોલ પણ ના ઉથાપતા,વિનયી વિવેકી વિદ્યાર્થી નાપાસ કેમ હોઈ શકે ?
શાળામાં ફર્નિચર ફેરવવું હોય શાળાના બગીચામાં પાણી પાવું હોય શાળાનું કમ્પાઉન્ડમાં કચરો સાફ કરવાનો હોય ત્યારે દોડતા વિદ્યાર્થી નાપાસ ના થઈ શકે અને થવા પણ ના જોઈએ વિદ્યાનું પરીક્ષણ ઉત્તરવહી ને આધારે નહિ વર્તનવહી ને આધારે થાય તે આ પરીક્ષા પદ્ધતિનો ઉદ્દેશ છે.જોજો ભૂલેચૂકે પણ ખબર ના પડવા દેતા કે કોઈ વિદ્યાર્થી નાપાસ છે.કુદરતનું શ્રેષ્ઠ સર્જન નાપાસ કેવી રીતે હોઈ શકે? દૂષણો,નિષ્ફળતા અને વેરભાવ તો મોટા થયા પછી આવે છે જો આ વિદ્યાર્થીઓ માં આવા ભાવ જોવા મળે તો તે તેના નથી આપણી વાલી કે શિક્ષકોની દેન હશે અને આપણી દેન હોય તો વિદ્યાર્થી નાપાસ કે આપણે ?
વિદ્યાર્થી ને શું આવડે છે ? એ શોધવાનું કાર્ય જ શિક્ષકે કરવાનું છે.શું નથી આવડતું ?એ જોવાનું નથી આમછતાં નથી આવડતું એ ખબર પડે અને વિદ્યાર્થી તે વિષય કે બાબત શીખવા ઈચ્છતો હોય તો તે શીખડાવવું આ થઈ સતત અને સર્વગ્રાહી મૂલ્યાંકન પદ્ધતિ.કયા કૌશલ્ય બાળક જલ્દી શીખી શકે અને આવડે તે આ પદ્ધતિમાં શોધી કાઢવામાં આવે છે.આમ આ હકારાત્મક રીતે બાળકનું મૂલ્યાંકન કરવાની રીત છે.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s