Grammar

તારીખ ૨૫.૨.૨૦૧૬
આજે શાળામાં કરદેજ ના શિક્ષક બળવંતભાઈ વ્યાકરણના પરિચય માટે આવ્યા.માતૃભાષા અભિયાનનું મોટું કાર્ય તેઓ કરી રહ્યા છે તેમણે બોર્ડ પર “ક” થી
“મ “સુધીના અક્ષરો લખ્યા અને મને પાણિની મુનિનું “कादयो मावसाना” સૂત્ર યાદ આવ્યું.”ક”થી શરુ થઈને “મ”એ જેનું અવસાન છે તેવા 25 અક્ષરો છે એમ થયું કે
ગુજરાતીમાં બનેલ વર્ણમાળા કરતાં સંસ્કૃત વર્ણમાળા કેટલી બધી વૈજ્ઞાનિક છે.
બાહ્ય પ્રયત્નોને આધારે કંઠ્ય,તાલવ્ય,મૂર્ધન્ય,દન્ત્ય અને ઓષ્ઠ્ય એવા પ્રકારો પડ્યા છે એ સાંભળીને વ્યાકરણશાસ્ત્ર યાદ આવી ગયું પાણિની મુનિ એ આપેલ પાંચ સુત્રો
अकुह विसर्जनियानां कण्ठ:|
અ,કુ વર્ગ અને હ નો પ્રયત્ન કંઠ્ય છે.
इचुयशानां तालु |
ઈ,ચુ વર્ગ,ય અને શ નો પ્રયત્ન તાલવ્ય છે.
लृतुलसानां दन्ता |
લ્રુ  અને તુ વર્ગ નો લ અને સ નો પ્રયત્ન દન્ત્ય છે
रुटुरषाणाम् मूर्धा |
ર, ટુ વર્ગ અને ષ નો પ્રયત્ન મૂર્ધન્ય છે.(દાંતના ઉપરના ભાગે અંદર કરકરિયાવાળી જગ્યા)
ऊपुपद्यानां औष्ठो |
ઉ,પુ વર્ગ નો પ્રયત્ન ઔષ્ઠ્ય છે.
મને પાણિનીનું वकार दन्तोष्ठौ સૂત્ર બહુ બોલવું ગમે એનો અર્થ થાય કે “વ” કારમાં નીચલો હોઠ અને ઉપલા દાંતથી બોલી શકાય છે આને માટે પાણીની એ સ્પેશીયલ સૂત્ર આપવું પડયું. વાહ “વ”કાર વાહ !
પાણિનીનો વ્યાકરણનો પ્રોગ્રામ અદ્ભુત છે તેમાં ચડિયાતું કે વધુ ચડિયાતું બતાવવા માટે “તર “અને “તમ”કમ્પેરેટીવ અને સુપરલેટીવ માટે  “घ ” સંજ્ઞા આપી છે.
तरतमपौ घ:|
तर અને तमએ “घ” છે.

ખાસ કરી ને ગ્રામ્ય કક્ષાએ “શ”તાલવ્ય જે મીંડાળિયા “શ” તરીકે ઓળખાય છે.તે પ્રયોજાય છે દન્ત્ય “સ “નો ઉપયોગ નહીવત છે અને “ષ”મૂર્ધન્ય જે “ફાડિયા” “ષ”તરીકે ઓળખાય છે તેનો ઉપયોગ થતો નથી.આ “ષ”ને ઉષ્માક્ષર પણ કહેવાય છે.

બળવંતભાઈ એ જે જ્ઞાન જ્યોત જગાવી છે તે ધન્યવાદ ને પાત્ર છે.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s